TEKÂLÎF
Osmanlı maliyesinde devletin talep ettiği vergi ve harçların genel adı.
RESİM
Osmanlı malî terminolojisinde genel olarak vergi anlamında kullanılan bir terim.
ZEKÂT
İslâm’ın beş şartından biri.
FEY
İslâm devletinin gayri müslim tebaadan aldığı cizye, haraç ve ticaret malları vergilerinin ortak adı.
CİZYE
İslâm devletindeki gayri müslim tebaanın erkeklerinden alınan baş vergisi.
HARAÇ
Toprak vergisi.
BÂC
Genel olarak vergi, özellikle pazar vergisi anlamında kullanılan bir terim.
MEKS
İç ve dış gümrük resmi, aşırı vergi.
NEVÂİB
Olağan üstü hallerde konulan düzensiz vergiler anlamında fıkıh terimi.
ÂMİL
İslâm tarihinde genel olarak memur ve özellikle vergi memuru anlamında kullanılan bir terim.
AVÂRIZ
Osmanlı maliyesinde bir vergi terimi.
İLTİZAM
Osmanlılar’da devlete ait vergi gelirinin özel bir şahsa verilmesini ifade eden bir terim.
GÜMRÜK
Ticaret mallarının devletler arası, bazan da devlet içi sınırlardan geçişinde alınan vergi.
BEYTÜLMÂL
Devlet hazinesi, devlete ait mal varlığının bütünü ve bununla ilgili idarî-malî kurum.
HÂNE
Osmanlılar’da bir nüfus ve vergi birimi.
TAHRİR
Osmanlı malî teşkilâtında vergi tesbiti amacıyla yapılan sayım.
![](https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/gorsel/m/Belge - Sahife/bad-i-heva-1.jpg)
BÂD-ı HEVÂ
Osmanlılar’da Tanzimat’a kadar zuhurata bağlı olarak alınan vergilerin genel adı.
MUKĀTAA
Osmanlı maliyesinde vergi gelir birimini ifade eden bir terim.
DAMGA
VAZİFE
İslâm düşüncesi ve kurumları tarihiyle fıkıh ilminde farklı anlamlarda kullanılan bir terim.
MUHASSIL
Devlete ait vergi ve resimleri toplayan görevlilere verilen ad.
MÜTESELLİM
Osmanlı Devleti’nde Tanzimat’tan önce vali ve mutasarrıflar adına vergi toplamakla görevli memur.
ÂŞİR
Uşûr vergisini tahsil eden memur.
İĞDİŞ
Anadolu Selçukluları devrinde şehirlerdeki vergi memurlarına verilen ad.
VOYVODA
Osmanlı maliyesinde yüksek vergi gelirlerini toplayan tahsildar.
İÂNE
Osmanlılar’da XIX. yüzyılda olağan üstü giderler için halktan toplanan malî yardımları ifade eden terim.
BEDEL
Osmanlılar’da bir çeşit vergi terimi.
PENCİK
Osmanlı vergi ve asker kaynaklarından birini oluşturan uygulamaya verilen ad.
KABÂLE
Bir kimsenin muayyen borç, vergi ve hizmeti tekeffülü ve bunu belgeleyen taahhütnâme anlamında hukuk terimi.